១. ម៉ាស៊ីនគណនាយក្ស (កុំព្យូទ័រដំបូងៗ)
សូមស្រមើស្រមៃពីម៉ាស៊ីនគណនាមួយដែលមានទំហំដូចបន្ទប់ធំមួយ។ នេះហើយជារូបរាងរបស់កុំព្យូទ័រដំបូងគេបំផុត! ជំនួសឲ្យមីក្រូឈីបតូចៗដែលយើងមានសព្វថ្ងៃ វាបានប្រើបំពង់កញ្ចក់ខ្សោយងាយខូចរាប់ពាន់គ្រឿង ដែលហៅថា «បំពង់អេឡិចត្រូនិច»។
ម៉ាស៊ីនដំបូងៗទាំងនេះមិនមានក្ដារចុច ឬអេក្រង់ទេ។ មនុស្សបាន «និយាយ» ជាមួយវាដោយដាក់កាតក្រដាសក្រាស់ៗ ដែលបុករន្ធចូលទៅក្នុងវា។ វាត្រូវបានប្រើជាចម្បងដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងកងទ័ព សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាគណិតវិទ្យាធំៗ ដូចជាការគណនាផ្លូវរត់របស់ក្ដាប់មូស។
២. ខួរក្បាល និងអង្គចងចាំ (របៀបដំណើរការរបស់ PC)
ក្រាលពេលឆ្ពោះមក អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានបង្កាត់អ្វីមួយហៅថា «មីក្រូឈីប» – បានបង្ហាប់កម្លាំងគណនាទាំងអស់ដែលធំទូលាយដល់ទំហំបន្ទប់ មកក្នុងចតុកោណតូចមួយនៃស៊ីលីកុន។ ដោយសារដូច្នេះ កុំព្យូទ័រអាចដាក់លើតុបាន ហើយកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួន (PC) ក៏បានកើតឡើង។
ដើម្បីយល់ថា PC ទំនើបដំណើរការយ៉ាងណា សូមស្រមើស្រមៃពីផ្ទះបាយក្នុងភោជនីយដ្ឋានមួយ៖
• ប្រូសេស័រ (CPU) គឺជាព្រឹទ្ធបុរសម៉ាត់ផ្ទះបាយ។ គាត់ជាអ្នកធ្វើចម្អិន និងគិតគូរសកម្មទាំងអស់។
• ម៉េមូរី (RAM) គឺជាតុផ្ទះបាយ។ នោះជាកន្លែងដែលព្រឹទ្ធបុរសម៉ាត់ផ្ទះបាយដាក់គ្រឿងផ្សំដែលគាត់កំពុងត្រូវការឥឡូវនេះ។ វាលឿន ប៉ុន្តែមានទំហំតិច។ ពេលកុំព្យូទ័របិទ តុនោះត្រូវបានលាងសម្អាតអស់សព្វ។
• ថាសរឹង (ការរក្សាទុក) គឺជាទូទុកអាហារ។ វារក្សាទុកឯកសារ និងកម្មវិធីទាំងអស់របស់អ្នកជាអចិន្ត្រៃយ៍ ទោះបែបអគ្គិសនីត្រូវបានកាត់ក៏ដោយ។ វាមានទំហំធំ ប៉ុន្តែចំណាយពេលយូរជាងក្នុងការយកអ្វីៗចេញមកប្រើ។
៣. តភ្ជាប់ចំណុច (អ៊ីនធឺណិត)
ការមានកុំព្យូទ័រមួយនៅលើតុ គឺអស្ចារ្យណាស់ ប៉ុន្តែបើកុំព្យូទ័ររបស់អ្នកចង់និយាយជាមួយកុំព្យូទ័រមួយទៀតនៅចុងផ្សេងទៀតរបស់ពិភពលោកទេវិញ? នោះហើយជាមូលហេតុដែលអ៊ីនធឺណិតបានកើតឡើង។
អ៊ីនធឺណិតគឺជាប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍យក្សមួយដែលមិនអាចឃើញបាន។ ជំនួសឲ្យខ្សែឈើឬដែកផ្ទុកសំបុត្រ វាប្រើខ្សែឥន្ធនៈ ខ្សែសរសៃកញ្ចក់ និងរលកវិទ្យុ ដើម្បីផ្ញើកញ្ចប់ទិន្នន័យតូចៗហៅថា «ប៉ាកេត»។
រាល់ឧបករណ៍ដែលតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត (ទូរស័ព្ទ កុំព្យូទ័រយួរដៃ ម៉ាស៊ីនបម្រើ) នីមួយៗ មាន "អាសយដ្ឋាន IP" ផ្ទាល់ខ្លួន។ ដូចដែលផ្ទះរបស់អ្នកមានអាសយដ្ឋាន ដើម្បីឲ្យបុគ្គលికម្មនៃប្រៃសណីយ៍ដឹងកន្លែងផ្ញើសំបុត្រ នោះកុំព្យូទ័រប្រើអាសយដ្ឋាន IP ដើម្បីឲ្យទិន្នន័យដឹង ពិតប្រាកដថា ត្រូវទៅកាន់កន្លែងណា។
៤. វេប (របៀបដែលយើងមើលទំព័រ)
មនុស្សជាច្រើនគិតថា អ៊ីនធឺណិត និង World Wide Web (វេប) គឺដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនមែនទេ! អ៊ីនធឺណិតគឺជាបណ្តាញរាងកាយនៃខ្សែកាប និងកុំព្យូទ័រ។ "វេប" គឺជាសំណុំទំព័រ និងព័ត៌មាន ដែលដំណើរការលើបណ្តាញនោះ។
សូមស្រមៃថា អ៊ីនធឺណិតដូចជាបណ្តាញផ្លូវ ហើយវេបដូចជាហាង និងអគារនានាដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវទាំងនោះ។
នៅពេលអ្នកវាយអាសយដ្ឋានវេបទៅក្នុងកម្មវិធីរុករក (ដូចជា Chrome ឬ Safari) កម្មវិធីរុករករបស់អ្នកដើរតួជាអ្នកបកប្រែ។ វាស្នើសុំទំព័រវេបពីកុំព្យូទ័រចម្ងាយខ្លាំងមួយដែលគេហៅថា "ម៉ាស៊ីនបម្រើ"។ ម៉ាស៊ីនបម្រើនោះនឹងផ្ញើកូដដើមត្រឡប់មកវិញ ហើយកម្មវិធីរុករករបស់អ្នកនឹងបំលែងកូដនោះជាអត្ថបទ រូបភាព និងប៊ូតុងស្រស់ស្អាត ដែលអ្នកឃើញលើអេក្រង់។
